Büyükelçilik Tarihi ve Önceki Büyükelçilerimiz

Türkler ve Macarlar arasındaki ilişkiler, 18’inci yüzyıl ve sonrasında Osmanlı İmparatorluğu’nun Macar bağımsızlık mücadelesi kahramanlarına sağladığı himayenin etkisiyle daha da gelişmiştir.

Neticede, Avusturya ile Macaristan’ın 1867’de ikili monarşik yapıda birleşmesinin ardından Osmanlı İmparatorluğu, Peşte’de muvazzaf bir Başşehbenderlik tesis etmiştir. 19’uncu yüzyılda Macaristan’da görev yapan Türk diplomatları arasında, Peşte’deki ilk muvazzaf Başşehbender Ali Nizami Bey, buradaki görevinden ayrılırken kişisel malvarlığının önemli bir kısmını Türk öğrencilerin eğitiminde kullanılmak üzere Macar Bilimler Akademisi’ne bağışlayan Feridun Bey, farklı dönemlerde toplam 13 yıl görev yapan İsmail Lütfi (Simavi), Türk-Macar dostluğunun simgelerinden biri haline gelen Gül Baba Türbesi’nin tarihi eser statüsü kazanmasını ve kapsamlı bir şekilde onarılmasını sağlayan son Osmanlı Başşehbenderi Ahmet Hikmet (Müftüoğlu) ve aynı dönemlerde maiyetinde görev yapan ünlü Türk şairi Enis Behiç’i (Koryürek) saymak mümkündür.

Birinci Dünya Savaşı’nda aynı saflarda omuz omuza mücadele verdikten sonra yeni devletlerle tarih sahnesine çıkan Türkiye ve Macaristan, 18 Aralık 1923 tarihinde imzaladıkları Dostluk Anlaşması’yla diplomatik ilişki tesis etmiş ve 1924 yılında karşılıklı olarak Elçi görevlendirmiştir.

Budapeşte’deki ilk Türk Elçisi Hüsrev Gerede, 9 Mayıs 1924’te güven mektubunu sunarak göreve başlamıştır. Elçilik, İkinci Dünya Savaşı nedeniyle çalışmalarına ara vermek zorunda kaldığı 1 Nisan 1945’e kadar kesintisiz olarak faaliyet göstermiştir. Savaşın ardından Türkiye Cumhuriyeti, 1946 yılında Elçiliği yeniden açmak için bir heyet göndermiş ve nihayetinde Maslahatgüzar Zeki Hakkı Karabuda 14 Kasım 1946’da, Elçi Agah Aksel ise 8 Ocak 1947’de Budapeşte’de göreve başlamıştır.

Soğuk Savaş döneminin kısıtlamalarına rağmen ticari, beşeri ve kültürel ilişkilerini muhafaza edebilen Türkiye ve Macaristan, 28 Eylül 1967 tarihinde diplomatik temsil düzeyini karşılıklı olarak Büyükelçilik düzeyine yükseltmişlerdir.

Türkiye Cumhuriyeti Budapeşte Büyükelçiliği’nin 1924’ten günümüze kadar istifade ettiği binalar ile resmi kançılarya ve konut adresleri şu şekildedir:

- Grand Hotel Hungaria (1924-1929): Elçi Hüsrev Gerede riyasetinde kurulan Türk temsilciliği uzun süreli ilk adresine taşınıncaya kadar Tuna nehri boyundaki dönemin görkemli otellerinden birinde faaliyet göstermiştir.

- Andrássy út 101 (1930-1941): Elçilik geçici bir süre “Vérmező ut 6” numarada bulunduktan sonra, bugünkü kançılaryaya çok yakın konumdaki bu binada faaliyet göstermiştir.

- Zivatar utca 1-3 (1941-1945): Elçiliğin savaş nedeniyle faaliyetlerine ara vermek zorunda kaldığı tarihe kadar kullandığı bu bina, Almanların şehri işgal etmesinin ardından Türkiye diplomatik temsilciliğinin himayesine sığınan Macaristan Başbakanı Miklós Kállay ve eşine de evsahipliği yapmıştır (19 Mart 1944-19 Kasım 1944). Başbakan Kállay’ın eşi ise, Türk sefaretinin himayesinde burada konaklarken 7 Şubat 1945’te bahçeye düşen bir şarapnele hedef olarak vefat eder ve Büyükelçilik çalışanlarınca buraya defnedilir. Bahsekonu adreste inşa edilen yeni “Avrupa Konseyi Gençlik Merkezi” binasının girişindeki bir plaket, Türk-Macar tarihi bakımından ayrı bir mahiyet taşıyan bu zorunlu evsahipliğinden bahsetmektedir.

- Bristol Otel (1946-1948): Savaş sonrası dönemin kendine has zorlukları içerisinde Elçilik, otelin dört odasında beş personelle yeniden faaliyete geçmiştir (ikametgah olarak bir dönem “Budakeszi ut 55” adresi kullanılmıştır).

- Benczúr utca 15 (1948-1960): Konut sıkıntısının had safhada olduğu bu dönemde hem kançılarya hem de rezidans olarak metruk haldeki bu apartman dairesinden istifade edilir.

- Mártírok útja 43-45 (1960-1968): Elçilik kançılaryası, günümüzde “Margit körút 43-45” olarak bilinen binanın altıncı katındaki iki daireye taşınır.

- Lisznyai utcá 23 (1960’dan beri İkametgah olarak kullanılmaktadır): Büyükelçilik ikametgahı olarak hizmet veren bu bina 1960-1992 döneminde Macaristan Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Hizmetler Bürosu’ndan (DTEI ve ardılı CD Hungary) yıllık olarak kiralandıktan sonra nihayet 15 Nisan 1992 yılında satın alınmıştır. Uzun uğraşlar sonunda temin edilen izin çerçevesinde, Temmuz 1997-Haziran 1998 tarihleri arasında kapsamlı bir tadilattan geçmiştir.

Bahsekonu binanın tadilat izni ve onarımı tamamlanıncaya kadar 1992-1998 döneminde “Istenhegyi út 59-61” adresindeki kiralık bina geçici ikametgah olarak kullanılmıştır.

- Úri Utca 45 (1968-1999): İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki döneme damgasına vuran kançılarya arayışı, 1 Mayıs 1968’te kale bölgesindeki binaya taşınılmasıyla bir süreliğine sona erer. Büyükelçilik konsolosluk şubesinin iş hacmindeki artış çerçevesinde, 1984 yılında 47 numaralı binanın giriş katı da kiralanır.

- Andrássy út 123 (1999’dan beri Kançılarya olarak hizmet vermektedir): Büyükelçiliğin devlet malı bir binada yerleşmesi hedefi doğrultusunda 27 Ağustos 1997’de satın alınmış ve tadilatının tamamlanmasının ardından Temmuz 1999’da hizmete alınmıştır. 1872 yılında yazlık bir villa olarak inşa edilen binanın 1892 ve 1965 yıllarında genişletildiği ve bugün konsolosluk şubesi olarak hizmet veren müştemilatın ise 1904 yılında eklendiği anlaşılmaktadır.

Bugün Türkiye Cumhuriyeti Budapeşte Büyükelçiliği, bünyesindeki Askeri Ataşelik, Eğitim, İletişim, Sosyal İşler ve İçişleri Müşavirlikleri’yle halen bu binadadır. Büyükelçilik Kültür Şubesi olarak diplomatik statüsü bulunan Yunus Emre Budapeşte Kültür Merkezi, “Andrássy út 62” adresindeki devlet malı binada hizmet vermekte ve Kültür ve Tanıtma Müşavirliği’ne de evsahipliği yapmaktadır. Ticaret Müşavirliği ise, aynı cadde üzerindeki ayrı bir ofiste (Andrássy út 5, II/5-17) yerleşiktir. Budapeşte’de ayrıca, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı’nın (TİKA) bir Program Koordinasyon Ofisi bulunmaktadır.

Diplomatik ilişkilerin kurulmasının 100.’üncü yıldönümü vesilesiyle ilan edilen “2024 Türk-Macar Kültür Yılı” kapsamında, Budapeşte Şehir Arşivi’yle işbirliği içerisinde hazırlanan “Diplomaside Bina, Mekan ve İnsan: Türk Hariciyesi’nin Macaristan’daki 100 Yıllık Tarihi” başlıklı sergiye ait kitapçıkta misyon tarihimize ışık tutan ilave bilgiler mevcuttur.

İlgili Dosyalar

Sergi_kitapcik_2024.pdf

Hüsrev R Gerede
Hüsrev R GeredeElçi

1.01.1924-1.01.1926

Numan R. Menemencioğlu
Numan R. MenemencioğluMaslahatgüzar

1.01.1926-1.01.1927

Nurettin Ferruh Alkent
Nurettin Ferruh AlkentMaslahatgüzar

1.01.1927-1.01.1928

Vasıf Çınar
Vasıf ÇınarElçi

1.01.1928-1.01.1929

Behiç Erkin
Behiç ErkinElçi

1.01.1929-1.01.1939

Ruşen Eşref Ünaydın
Ruşen Eşref ÜnaydınElçi

1.01.1939-1.01.1943

Şevked Fuat Keçeci
Şevked Fuat KeçeciElçi

1.01.1943-1.01.1945

Agah Aksel
Agah AkselElçi

1.01.1946-1.01.1949

Celal Hazım Tepeyran
Celal Hazım TepeyranElçi

1.01.1950-1.01.1954

Cemal Yeşil
Cemal YeşilBüyükelçi

1.01.1956-1.01.1960

Mehmet İrfan Karasar
Mehmet İrfan KarasarElçi

1.01.1960-16.06.1960

Burhan Işın
Burhan IşınElçi

17.06.1960-1.01.1963

Nedim Erinç
Nedim ErinçElçi

1.01.1963-1.01.1967

Veysel Versan
Veysel VersanElçi

1.01.1967-1.01.1969

İsmail Soysal
İsmail SoysalBüyükelçi

1.01.1969-1.01.1972

Mehmet Fuat Kepenek
Mehmet Fuat KepenekBüyükelçi

1.01.1972-1.01.1976

Talat Benler
Talat BenlerBüyükelçi

1.01.1976-1.01.1980

Oğuz Gökmen
Oğuz GökmenBüyükelçi

1.01.1980-1.01.1981

Osman Başman
Osman BaşmanBüyükelçi

9.07.1982-1.01.1986

Asaf İnhan
Asaf İnhanBüyükelçi

24.01.1986-29.02.1988

Halit Güvener
Halit GüvenerBüyükelçi

29.02.1988-24.11.1990

Bedrettin Tunabaş
Bedrettin TunabaşBüyükelçi

25.11.1990-18.05.1995

Süha Noyan
Süha NoyanBüyükelçi

31.05.1995-27.09.1996

İsmet Birsel
İsmet BirselBüyükelçi

29.09.1996-1.10.1998

Ender Arat
Ender AratBüyükelçi

16.10.1998-15.12.2002

Aydan Karahan
Aydan KarahanBüyükelçi

7.04.2003-17.11.2004

Umur Apaydın
Umur ApaydınBüyükelçi

30.11.2004-1.04.2008

Oya Tuzcuoğlu
Oya TuzcuoğluBüyükelçi

14.04.2008-1.07.2010

Hasan Kemal Gür
Hasan Kemal GürBüyükelçi

28.07.2010-4.11.2013

Şakir Fakılı
Şakir FakılıBüyükelçi

11.11.2013-1.01.2018

Ahmet Akif OKTAY
Ahmet Akif OKTAYBüyükelçi

1.01.2018-1.07.2022

Cavidan Gülşen Karanis Ekşioğlu
Cavidan Gülşen Karanis EkşioğluBüyükelçi

1.07.2022-

Atatürk

Pazartesi - Cuma

(Konsolosluk Şubesi Müracaat Saatleri: 09:00-12:30)
1.01.2025 1.01.2025 Yılbaşı
15.03.2025 15.03.2025 Macar Milli Günü
30.03.2025 30.03.2025 Ramazan Bayramı
18.04.2025 21.04.2025 Paskalya
1.05.2025 2.05.2025 İşçi Bayramı
5.06.2025 5.06.2025 Kurban Bayramı 1. gün
9.06.2025 9.06.2025 Dini Bayram
20.08.2025 20.08.2025 Macar Milli Günü
23.10.2025 24.10.2025 Macar Milli Günü/1956 Devrimi Bayramı
29.10.2025 29.10.2025 Cumhuriyet Bayramı
1.11.2025 1.11.2025 Azizler Günü
24.12.2025 26.12.2025 Noel Bayramı